สัญญาเช่าซื้อมีข้อกำหนดว่า "หากผู้เช่าซื้อผิดนัดชำระค่างวดงวดใดงวดหนึ่ง ให้ถือว่าผิดนัดในงวดที่เหลือทั้งหมด" ศาลฎีกาวินิจฉัยว่าข้อสัญญาดังกล่าวใช้บังคับได้ตามกฎหมาย ผู้ให้เช่าซื้อมีสิทธิบอกเลิกสัญญาและเรียกรถคืนได้ทันที

• ข้อสัญญาเช่าซื้อ "ผิดนัดงวดเดียวถือผิดนัดทั้งหมด" ใช้บังคับได้
• ผู้ให้เช่าซื้อบอกเลิกสัญญาได้ทันทีเมื่อผิดนัด
• ผู้เช่าซื้อต้องคืนรถและชำระค่าเสียหาย

ก่อนเซ็นสัญญาเช่าซื้อ ให้อ่านข้อสัญญาเรื่องการผิดนัดให้ละเอียด หากมีเงื่อนไขนี้ต้องระมัดระวังไม่ให้ผิดนัดแม้แต่งวดเดียว

เมื่อผู้ให้เช่าซื้อบอกเลิกสัญญาและรับรถคืนแล้ว สามารถเรียกค่างวดที่ค้างชำระและค่างวดที่เหลือทั้งหมดจากผู้เช่าซื้อได้หรือไม่ ศาลฎีกาวินิจฉัยว่า เมื่อบอกเลิกสัญญาแล้ว คู่สัญญากลับสู่ฐานะเดิม ผู้ให้เช่าซื้อเรียกได้เฉพาะค่าเสียหายจริงที่เกิดขึ้น ไม่ใช่ค่างวดทั้งหมดที่เหลือ

• บอกเลิกสัญญาแล้ว เรียกค่างวดทั้งหมดที่เหลือไม่ได้
• เรียกได้เฉพาะ: ค่างวดที่ค้าง + ค่าขาดประโยชน์ใช้สอย + ค่าเสียหายจริง
• ผู้ให้เช่าซื้อต้องคืนเงินดาวน์บางส่วนหากรับรถไปขายได้ราคาดี

ผู้เช่าซื้อที่ถูกยึดรถ มีสิทธิ์โต้แย้งหากถูกเรียกค่าเสียหายเกินกว่าที่กฎหมายกำหนด ควรปรึกษาทนายความก่อนยอมจ่าย

บริษัทไฟแนนซ์ส่งเจ้าหน้าที่ไปยึดรถโดยตรงโดยไม่ได้บอกเลิกสัญญาหรือให้โอกาสผู้เช่าซื้อชำระหนี้ก่อน ศาลฎีกาวินิจฉัยว่าการกระทำดังกล่าวเป็นการละเมิด ผู้เช่าซื้อเรียกค่าเสียหายได้

• ต้องบอกกล่าวเป็นหนังสือให้ชำระภายในระยะเวลาที่สมควรก่อน
• ยึดรถโดยไม่บอกกล่าว = ละเมิด เรียกค่าเสียหายได้
• ผู้เช่าซื้อมีสิทธิ์ขอคุ้มครองชั่วคราวจากศาลให้หยุดยึดรถได้

หากถูกยึดรถโดยไม่ได้รับหนังสือบอกกล่าวก่อน ให้แจ้งความและฟ้องเรียกค่าเสียหายได้ทันที

สัญญาเช่าซื้อกำหนดดอกเบี้ยผิดนัดในอัตราสูงเกินกว่าที่กฎหมายกำหนด ศาลฎีกาวินิจฉัยว่าข้อสัญญาดังกล่าวขัดต่อ ป.พ.พ. มาตรา 224 ซึ่งกำหนดดอกเบี้ยผิดนัดไว้ที่ 7.5% ต่อปี (ปัจจุบัน พ.ร.บ. 2563 ปรับเป็น 5% ต่อปี)

• ดอกเบี้ยผิดนัดตาม ป.พ.พ. มาตรา 224 = 5%/ปี (แก้ไข พ.ศ.2563)
• สัญญากำหนดสูงกว่านี้ ส่วนเกินใช้บังคับไม่ได้
• ผู้เช่าซื้อสามารถโต้แย้งดอกเบี้ยที่เรียกเกินได้

ตรวจสอบอัตราดอกเบี้ยผิดนัดในสัญญาเช่าซื้อ ถ้าเกิน 5%/ปี มีสิทธิ์โต้แย้งและขอให้ศาลปรับลดได้

จำเลยทำสัญญาเช่าซื้อรถยนต์กับบริษัทไฟแนนซ์ ขณะที่ยังผ่อนชำระอยู่ จำเลยนำรถไปจำนำกับบุคคลภายนอกโดยรับเงินมา แล้วไม่สามารถไถ่ถอนรถคืนได้ ศาลฎีกาตัดสินว่าจำเลยมีความผิดฐานยักยอกทรัพย์ตาม ป.อ. มาตรา 352

• ผู้เช่าซื้อเป็นแค่ "ผู้ครอบครอง" ไม่ใช่เจ้าของกรรมสิทธิ์
• นำรถไปจำนำ = ยักยอกทรัพย์ของผู้ให้เช่าซื้อ (ไฟแนนซ์)
• โทษจำคุกไม่เกิน 3 ปี หรือปรับไม่เกิน 60,000 บาท

ห้ามนำรถที่ยังผ่อนไฟแนนซ์ไปจำนำเด็ดขาด แม้จะผ่อนมาแล้วเกือบหมด ตราบใดที่ยังไม่โอนกรรมสิทธิ์ รถยังเป็นของไฟแนนซ์

ผู้รับจำนำรับรถยนต์ไว้โดยรู้อยู่แล้วว่ารถยังติดสัญญาเช่าซื้อ เพราะเห็นว่ารถมีสติ๊กเกอร์ "ห้ามโอน" ของไฟแนนซ์ติดอยู่ แต่ยังรับไว้และเรียกดอกเบี้ยสูง ศาลฎีกาตัดสินว่าผู้รับจำนำมีความผิดฐานรับของโจร

• รับจำนำโดยรู้ว่าเป็นทรัพย์ของคนอื่น = รับของโจร มาตรา 357
• โทษจำคุกไม่เกิน 5 ปี หรือปรับไม่เกิน 100,000 บาท
• ไม่ใช่แค่ผู้จำนำที่ผิด ผู้รับจำนำก็ผิดด้วย

ก่อนรับรถเป็นประกัน ต้องตรวจสอบเล่มทะเบียนและภาระหนี้สินก่อนทุกครั้ง ถ้าไม่ตรวจแล้วเกิดปัญหา ถือว่ารู้อยู่แล้ว

คู่สัญญาทำสัญญาจำนำรถยนต์แต่ผู้จำนำยังคงครอบครองและใช้รถต่อไป มีแค่สัญญาบนกระดาษ ศาลฎีกาวินิจฉัยว่าสัญญาจำนำดังกล่าวไม่สมบูรณ์ เพราะกฎหมายกำหนดให้ต้องส่งมอบทรัพย์ที่จำนำให้ผู้รับจำนำครอบครองจริง

• จำนำต้องส่งมอบทรัพย์จริง (ป.พ.พ. มาตรา 747)
• "จำนำทะเบียน" แบบไม่ส่งมอบรถ ไม่ใช่สัญญาจำนำตามกฎหมาย
• ถ้าไม่ส่งมอบ สัญญาอาจเป็นแค่สัญญากู้ยืมเงิน

"จำนำทะเบียน" ที่ผู้กู้ยังขับรถได้อยู่ ทางกฎหมายไม่ใช่สัญญาจำนำ แต่อาจเป็นสัญญากู้ยืมที่มีรถเป็นประกัน ซึ่งมีผลทางกฎหมายแตกต่างกัน

ผู้เช่าซื้อนำรถที่ยังผ่อนอยู่ไป "ขายดาวน์" ต่อให้บุคคลอื่น โดยรับเงินส่วนต่างแล้วให้ผู้ซื้อดาวน์ส่งค่างวดต่อ โดยไม่แจ้งและไม่ได้รับอนุญาตจากบริษัทไฟแนนซ์ ศาลฎีกาวินิจฉัยว่าเป็นการผิดสัญญาเช่าซื้อ และผู้เช่าซื้อเดิมอาจมีความผิดฐานยักยอกทรัพย์

• สัญญาเช่าซื้อห้ามโอนสิทธิโดยไม่ได้รับอนุญาต
• ขายดาวน์โดยไม่แจ้งไฟแนนซ์ = ผิดสัญญา + อาจผิดอาญา
• ผู้ซื้อดาวน์ไม่มีสิทธิ์ตามกฎหมาย ไฟแนนซ์ยึดรถคืนได้

การซื้อขายดาวน์ที่ถูกกฎหมาย ต้องได้รับอนุมัติจากบริษัทไฟแนนซ์ก่อน และเปลี่ยนชื่อผู้เช่าซื้อในสัญญาให้ถูกต้อง

ผู้ซื้อดาวน์จ่ายเงินซื้อดาวน์และส่งค่างวดต่อเนื่อง ต่อมาถูกไฟแนนซ์ยึดรถเพราะผู้เช่าซื้อเดิมมีหนี้อื่น ผู้ซื้อดาวน์ฟ้องผู้ขายดาวน์เรียกเงินคืน ศาลฎีกาตัดสินให้ผู้ขายดาวน์คืนเงินทั้งหมดที่ได้รับพร้อมดอกเบี้ย

• ผู้ซื้อดาวน์มีสิทธิ์ฟ้องเรียกเงินคืนฐานผิดสัญญา
• เรียกได้ทั้งเงินดาวน์ + ค่างวดที่ส่งไป + ดอกเบี้ย
• อาจเรียกค่าเสียหายจากการขาดประโยชน์ใช้รถได้ด้วย

ถ้าซื้อดาวน์แล้วถูกยึดรถ อย่าปล่อยผ่าน มีสิทธิ์ฟ้องเรียกเงินคืนได้เต็มจำนวน พร้อมดอกเบี้ย

ผู้ซื้อวางมัดจำซื้อรถยนต์ไว้ แต่ผู้ขายกลับนำรถไปขายให้คนอื่นในราคาสูงกว่า โดยอ้างว่าผู้ซื้อโอนเงินส่วนที่เหลือช้า ศาลฎีกาตัดสินว่าเป็นฝ่ายผู้ขายที่ผิดนัด ต้องคืนมัดจำ 2 เท่า

• ผู้ขายผิดนัดไม่โอน ต้องคืนมัดจำ 2 เท่า (ป.พ.พ. มาตรา 378)
• ผู้ซื้อผิดนัด สูญเสียมัดจำที่วางไว้
• มัดจำต่างจากการชำระราคาบางส่วน ต้องระบุให้ชัดในสัญญา

เวลาวางมัดจำซื้อรถ ให้ระบุในสัญญาว่าเป็น "มัดจำ" ชัดเจน กำหนดวันโอนให้ชัด เพื่อป้องกันข้อโต้แย้งภายหลัง

ผู้ขายดาวน์รู้อยู่แล้วว่ารถมีค่างวดค้างชำระจำนวนมากและกำลังจะถูกยึด แต่ไม่บอกผู้ซื้อดาวน์ โดยเร่งขายรับเงินก่อน ศาลฎีกาตัดสินว่าเป็นการหลอกลวงโดยการแสดงข้อความอันเป็นเท็จ ผิดฐานฉ้อโกงตาม ป.อ. มาตรา 341

• ปิดบังหนี้ค้างชำระเพื่อขายดาวน์ = ฉ้อโกง มาตรา 341
• โทษจำคุกไม่เกิน 3 ปี หรือปรับไม่เกิน 60,000 บาท
• ผู้เสียหายเรียกค่าเสียหายทางแพ่งได้ด้วย

ก่อนซื้อดาวน์ให้ตรวจสอบยอดหนี้คงเหลือกับไฟแนนซ์โดยตรง ไม่เชื่อแค่คำบอกเล่าของผู้ขาย